AFM en DNB Crypto Toezicht: Wat Doen Nederlandse Toezichthouders

Twee Toezichthouders, Verdeelde Verantwoordelijkheden

Nederland heeft twee financiële toezichthouders die een rol spelen bij crypto: de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en De Nederlandsche Bank (DNB). Elk heeft eigen verantwoordelijkheden, en geen van beide dekt het volledige crypto-landschap.

Voor Nederlandse crypto-traders is dit relevant. Afhankelijk van wat je doet — handelen, bewaren, derivaten — val je onder verschillende regimes of helemaal geen. Begrijpen wie wat reguleert helpt je inschatten welke bescherming je hebt en welke niet.

Dit artikel legt uit wat AFM en DNB doen bij crypto, waar hun mandaat eindigt, en wat MiCAR verandert aan het toezichtlandschap. De conclusie: toezicht is er, maar verre van volledig.

De context is de bredere Europese beweging naar crypto-regulering. MiCAR — de Markets in Crypto-Assets Regulation — is sinds december 2026 volledig van kracht en verandert de spelregels fundamenteel.

De Rol van de AFM

De AFM houdt toezicht op financiële markten en beschermt consumenten tegen misleiding en oneerlijke praktijken. Bij crypto vertaalt dit zich naar toezicht op hoe crypto-producten worden aangeboden en geadverteerd.

Reclametoezicht is een kernactiviteit. De AFM kan optreden tegen misleidende crypto-reclames, onrealistische rendementsclaims en aanbiedingen die risico’s verzwijgen. Dit beschermt consumenten tegen de ergste excessen van crypto-marketing.

Onder MiCAR krijgt de AFM uitgebreidere bevoegdheden. Crypto-asset service providers (CASPs) die in Nederland opereren, vallen onder AFM-toezicht voor gedragsregels. Dit omvat informatieverplichtingen, belangenconflictregels en klachtenprocedures.

De AFM houdt geen toezicht op de crypto-assets zelf. Of bitcoin stijgt of daalt, of een token waardevol is of waardeloos — dat valt buiten het mandaat. Het gaat om hoe producten worden verkocht, niet wat ze waard zijn.

Derivaten op crypto vallen wel onder bestaande financiële regelgeving. Als een platform crypto-futures of -opties aanbiedt aan Nederlandse retail, kan de AFM toezicht houden onder MiFID-regels. Dit is waarom sommige derivatenplatforms Nederlandse klanten weigeren.

De AFM waarschuwt regelmatig voor crypto-risico’s. Deze waarschuwingen zijn informatief, niet regulatoir. Ze zeggen niet dat crypto illegaal is, maar dat je voorzichtig moet zijn. Het onderscheid is relevant.

De AFM monitort ook stablecoin-risico’s. Niet-gedekte stablecoins kunnen systeemrisico’s creëren als ze instorten. Tether-achtige controverses zijn aanleiding voor verhoogde aandacht onder MiCAR.

Educatie en voorlichting zijn een prioriteit. De AFM publiceert over crypto-risico’s, piramidespelen en frauduleuze projecten. Deze voorlichting is preventief — het voorkomt niet dat je investeert, maar informeert over de risico’s.

De Rol van DNB

De Nederlandsche Bank houdt toezicht op financiële stabiliteit en integriteit. Bij crypto vertaalt dit zich naar registratie en toezicht op crypto-dienstverleners voor anti-witwasverplichtingen.

De DNB-registratie is verplicht voor partijen die in Nederland crypto-diensten aanbieden. Dit omvat exchanges, wallet-providers en andere custodians. Zonder registratie is opereren illegaal. DNB onderzocht in 2026 negen cryptoproviders specifiek op Wwft-compliance.

De focus is anti-witwassen en terrorismefinanciering. DNB controleert of crypto-bedrijven hun klanten kennen (KYC), verdachte transacties melden en adequate procedures hebben. Dit is prudentieel toezicht, geen consumentenbescherming.

Onder MiCAR verschuift de registratieplicht naar een vergunningplicht. CASPs moeten een vergunning aanvragen in plaats van alleen registreren. De eisen zijn strenger, inclusief kapitaalvereisten en governance-regels.

DNB houdt geen toezicht op offshore platforms. Deribit, Binance en andere niet-Nederlandse platforms vallen buiten het DNB-mandaat. Als Nederlandse gebruiker heb je bij deze platforms geen DNB-bescherming.

De wisselwerking met ECB is relevant. DNB opereert binnen het Europese systeem van centrale banken. Beleid rond crypto — inclusief mogelijke CBDC’s — wordt deels op Europees niveau bepaald.

DNB monitort systeemrisico’s van crypto. Hoewel crypto nog klein is ten opzichte van traditionele finance, groeit de interconnectie. Een grote crypto-crash kan doorwerken naar traditionele markten — iets wat DNB in de gaten houdt.

De registratielijst is publiek. Je kunt op de DNB-website checken welke cryptobedrijven geregistreerd zijn. Een bedrijf dat niet op de lijst staat en toch Nederlandse klanten accepteert, opereert illegaal.

Wat Wordt Gereguleerd

Nederlandse crypto-exchanges en brokers die zijn geregistreerd bij DNB vallen onder toezicht. Ze moeten KYC uitvoeren, verdachte transacties melden en aan integriteitsstandaarden voldoen. Dit biedt enige bescherming tegen fraude en witwassen.

Reclame en marketing voor crypto valt onder AFM-toezicht. Misleidende claims kunnen worden aangepakt. Dit beschermt tegen de ergste vormen van oplichting en hype.

Stablecoins krijgen onder MiCAR speciale aandacht. Asset-referenced tokens en e-money tokens moeten aan specifieke eisen voldoen, inclusief reserves en governance. Dit adresseert zorgen over niet-gedekte stablecoins.

ICO’s en token-uitgiftes vallen onder prospectusverplichtingen als ze als effecten kwalificeren. De AFM beoordeelt dit per geval. Veel tokens vallen in grijze gebieden.

Institutionele crypto-diensten — custody, staking, lending — vallen steeds meer onder toezicht. MiCAR brengt deze onder een geharmoniseerd Europees regime.

Wat Niet Wordt Gereguleerd

Offshore platforms vallen volledig buiten Nederlands toezicht. Deribit in Dubai, Binance internationaal, diverse crypto casino’s — geen van deze valt onder AFM of DNB. Je handelt zonder Nederlandse bescherming.

DeFi-protocollen zijn grotendeels ongereguleerd. Uniswap, Aave, Compound — gedecentraliseerde platformen zonder centrale entiteit zijn moeilijk te reguleren. MiCAR richt zich op gecentraliseerde aanbieders.

Self-custody valt buiten toezicht. Als je je eigen wallet beheert, is er geen intermediair om te reguleren. Je bent volledig verantwoordelijk voor je eigen veiligheid en compliance.

Cross-border diensten creëren gaten. Een platform gevestigd in een EU-land met MiCAR-vergunning kan in Nederland opereren via passporting, maar met toezicht door de thuisland-autoriteit. Dit kan tot hiaten leiden.

Crypto-gokken valt onder de KSA, niet AFM of DNB. Crypto casino’s en prediction markets worden behandeld als kansspelen. Het regime is volledig anders — en ook hier opereren de meeste platforms offshore.

NFT’s en gaming tokens vallen grotendeels buiten MiCAR. De regulering focust op fungible tokens met financieel karakter. De status van NFT’s blijft onduidelijk en wordt per geval beoordeeld.

Peer-to-peer transacties vallen buiten toezicht. Als je direct bitcoin koopt van een ander individu zonder intermediair, is er geen toezichthouder betrokken. LocalBitcoins-achtige modellen creëren grijze gebieden.

Mining en staking activiteiten zijn niet gereguleerd als financiële diensten. Als je zelf mined of staked, val je niet onder AFM of DNB. De inkomsten kunnen wel fiscale implicaties hebben, maar dat is een ander regime.

De conclusie is ontnuchterend: het toezicht is substantieel maar fragmentarisch. Juist de risicovollere activiteiten — offshore derivaten, DeFi, illegale casino’s — vallen buiten bereik. Consumentenbescherming stopt bij de Nederlandse grens.

Conclusie

AFM en DNB hebben elk een rol bij crypto-toezicht in Nederland. De AFM focust op gedrag en consumentenbescherming; DNB op integriteit en anti-witwassen. MiCAR versterkt en harmoniseert dit toezicht op Europees niveau.

Maar de dekking is verre van volledig. Offshore platforms, DeFi, self-custody en crypto-gokken vallen grotendeels buiten het bereik. Nederlandse crypto-gebruikers hebben bescherming bij geregistreerde aanbieders, maar niet daarbuiten.

De praktische implicatie: kies bewust. Bij een DNB-geregistreerde exchange heb je enige bescherming. Bij een offshore platform heb je alleen de integriteit van dat platform zelf. Het verschil kan substantieel zijn als dingen misgaan.